Het coalitieakkoord 2026-2030 van D66, VVD en CDA noemt plannen over zelfstandig werkenden en schijnzelfstandigheid. Het kabinet wil zelfstandigen "ruimte en duidelijkheid" geven. Tegelijk wil het schijnzelfstandigheid aanpakken.
Belangrijk om te weten: dit zijn plannen. De exacte uitwerking moet nog via wetgeving gebeuren. Dit artikel blijft bij wat er letterlijk in het akkoord staat.
Wat staat er in het coalitieakkoord?
Het coalitieakkoord noemt drie punten over zzp'ers, schijnzelfstandigheid en zelfstandigenwetgeving:
Wat betekent dit?
1. Ruimte voor zzp'ers
Uit het hoofdstuk "Ondernemerschap" (pagina 29)
"We pakken schijnzelfstandigheid aan door de conceptwet Vbar die hierover gaat over te splitsen en een rechtsvermoeden van werknemerschap in te voeren. Het overgebleven deel van de Vbar vervangen we zo snel mogelijk door de Zelfstandigenwet. "
Het kabinet wil schijnzelfstandigheid aanpakken door de conceptwet Vbar op te splitsen en een rechtsvermoeden van werknemerschap in te voeren. Het overgebleven deel van de Vbar wil men zo snel mogelijk vervangen door de Zelfstandigenwet.
2. Zelfstandig werkenden
Uit het hoofdstuk "Zelfstandig werkenden" (pagina 43)
"Daarom voeren we de Zelfstandigenwet zo snel mogelijk in. Dat doen we gefaseerd om in het tijdpad rekening te houden tijdpad met Europese verplichtingen. We beginnen met het invoeren van het rechtsvermoeden van werknemerschap uit de Vbar (het verduidelijkingsdeel wordt dus geschrapt), samen met de sectorale rechtsvermoedens en toetsingscommissie uit de Zelfstandigenwet. Daarna dient het kabinet zo snel mogelijk de rest van de Zelfstandigenwet in. "
Het kabinet wil de Zelfstandigenwet zo snel mogelijk invoeren. Dit gebeurt gefaseerd, waarbij in het tijdpad rekening wordt gehouden met Europese verplichtingen. Men begint met:
- het invoeren van het rechtsvermoeden van werknemerschap uit de Vbar (het "verduidelijkingsdeel" wordt geschrapt),
- de sectorale rechtsvermoedens uit de Zelfstandigenwet,
- de toetsingscommissie uit de Zelfstandigenwet.
Daarna wil het kabinet zo snel mogelijk de rest van de Zelfstandigenwet indienen.
3. Basisverzekering arbeidsongeschiktheid
Uit het hoofdstuk "Zelfstandig werkenden" (pagina 43)
"We zetten de behandeling van de wet Basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ) voort met de mogelijkheid om privaat te verzekeren (opt out), zoals afgesproken in het pensioenakkoord."
Op basis van de bovenstaande passage en de feiten uit het akkoord zijn dit de kernpunten:
- Voortzetting van de wet: Het kabinet gaat verder met de behandeling van de wet BAZ die al in gang was gezet.
- Keuze voor eigen verzekering (opt-out): Zelfstandigen krijgen de mogelijkheid om te kiezen voor een private verzekering in plaats van de publieke basisverzekering. Dit wordt een 'opt-out' genoemd.
- Afspraak uit pensioenakkoord: Het kabinet verwijst hierbij naar eerdere afspraken die zijn gemaakt in het pensioenakkoord
Uitleg in gewone taal
Het coalitieakkoord gebruikt een aantal termen die juridisch of beleidsmatig klinken. Hieronder staat wat die woorden betekenen op hoofdlijnen.
Rechtsvermoeden van werknemerschap
Een rechtsvermoeden is een juridische "aanname" die geldt totdat het tegendeel blijkt. Een rechtsvermoeden van werknemerschap betekent: in bepaalde situaties wordt iemand vermoed werknemer te zijn, tenzij later blijkt dat het toch anders zit. Het coalitieakkoord zegt dat dit rechtsvermoeden wordt ingevoerd. Het coalitieakkoord zegt niet hoe dit precies wordt ingericht.
Schijnzelfstandigheid
Schijnzelfstandigheid gaat over situaties waarin iemand formeel als zelfstandige werkt, maar waar het werk in de praktijk lijkt op werken als werknemer. Het coalitieakkoord zegt dat het kabinet schijnzelfstandigheid wil aanpakken. Het coalitieakkoord zegt niet hoe schijnzelfstandigheid precies wordt afgebakend.
Conceptwet Vbar
De conceptwet Vbar wordt in het akkoord genoemd als een conceptwet over schijnzelfstandigheid. Het kabinet wil deze conceptwet opsplitsen. Het coalitieakkoord zegt niet wat er precies in Vbar staat, behalve dat er een deel is met het rechtsvermoeden van werknemerschap en dat er een "verduidelijkingsdeel" is dat wordt geschrapt.
Zelfstandigenwet
De Zelfstandigenwet is de wet die het kabinet "zo snel mogelijk" wil invoeren. Dit gebeurt gefaseerd. Het coalitieakkoord zegt niet hoe de Zelfstandigenwet er inhoudelijk precies uit gaat zien.
Sectorale rechtsvermoedens
"Sectoraal" betekent: per sector (bijvoorbeeld een branche of werkveld). Sectorale rechtsvermoedens zijn dus vermoedens die per sector kunnen verschillen. Het coalitieakkoord noemt dat deze worden meegenomen bij de gefaseerde invoering. Het coalitieakkoord zegt niet voor welke sectoren dit gaat gelden en hoe die sectorale verschillen eruitzien.
Toetsingscommissie
Een toetsingscommissie is letterlijk: een commissie die iets toetst (beoordeelt). Het coalitieakkoord zegt dat er een toetsingscommissie "uit de Zelfstandigenwet" komt en dat die wordt meegenomen in de gefaseerde invoering. Het coalitieakkoord zegt niet hoe deze commissie precies wordt ingericht, wat ze toetst, of hoe je er als opdrachtgever of zelfstandige mee te maken krijgt.
BAZ en opt-out
De BAZ is de "Basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen". Het coalitieakkoord zegt dat de behandeling van deze wet wordt voortgezet, met de mogelijkheid om privaat te verzekeren (opt-out). "Opt-out" betekent hier: de mogelijkheid om in plaats van de basisverzekering privaat verzekerd te zijn. Het coalitieakkoord zegt niet hoe die opt-out precies werkt of onder welke voorwaarden dat kan.
Wat weten we nog niet?
Het coalitieakkoord geeft richting, maar laat veel praktische vragen open. Over deze onderwerpen zegt het akkoord niets concreets:
- De exacte criteria voor wanneer iemand werknemer is en wanneer iemand zelfstandige is. Het coalitieakkoord zegt hier niets over.
- Eventuele drempels of voorwaarden (bijvoorbeeld bedragen, urengrenzen of andere grenslijnen). Het coalitieakkoord zegt hier niets over.
- De exacte planning of data van invoering. Het coalitieakkoord zegt alleen "zo snel mogelijk" en "gefaseerd" en noemt dat er rekening wordt gehouden met Europese verplichtingen. Het coalitieakkoord zegt hier verder niets over.
- Handhaving, controle, sancties of hoe toezichthouders hiermee omgaan. Het coalitieakkoord zegt hier niets over.
- Modelovereenkomsten, standaardcontracten of uitvoeringsregels. Het coalitieakkoord zegt hier niets over.
- Voor welke sectoren sectorale rechtsvermoedens gaan gelden. Het coalitieakkoord zegt hier niets over.
Wat betekent dit voor muziekscholen en zzp-muziekdocenten?
- Voor muziekscholen en zzp-muziekdocenten is het coalitieakkoord relevant als er wordt gewerkt met opdrachten en samenwerkingen waarbij de vraag speelt: "Is dit zelfstandig werk of werknemerschap?"
- Het coalitieakkoord noemt plannen die gaan over schijnzelfstandigheid, een rechtsvermoeden van werknemerschap en een nieuwe Zelfstandigenwet. Dat kan relevant zijn voor de muziekonderwijssector.
- Het akkoord noemt ook sectorale rechtsvermoedens. Maar het akkoord zegt niet voor welke sectoren dit gaat gelden. Of cultuureducatie of muziekonderwijs hieronder valt, is dus niet bekend.
- Tegelijk is het belangrijk om nuchter te blijven: het akkoord geeft nog geen concrete regels, criteria of invoeringsdata. Veel hangt af van de wetsvoorstellen die hierna volgen.
Publieke sectoren en goed werkgeverschap
Het coalitieakkoord noemt ook iets over (semi-) publieke sectoren. Op pagina 43 staat:
"We stimuleren dat mensen in dienst blijven in (semi-) publieke sectoren zoals zorg en onderwijs. Daarom bevorderen we goed werkgeverschap, onder andere door sociale innovatie."
Muziekonderwijs en cultuureducatie kunnen onder "onderwijs" vallen. Maar het coalitieakkoord definieert niet welke sectoren precies bedoeld worden. Of muziekscholen hieronder vallen, is dus niet bekend.
Achtergrond: wat staat er in de Zelfstandigenwet?
Let op: onderstaande informatie komt niet uit het coalitieakkoord, maar uit het initiatiefwetsvoorstel dat VVD, D66, CDA en SGP in 2025 presenteerden. Het coalitieakkoord verwijst naar deze wet, maar geeft geen inhoudelijke details.
De Zelfstandigenwet is een initiatiefwetsvoorstel dat vorig jaar is uitgewerkt. Het voorstel werkt met drie elementen:
- Een ondernemerstoets. Hierin staan verplichtingen voor zelfstandigen. Denk aan het opbouwen van pensioen en het afsluiten van een arbeidsongeschiktheidsverzekering.
- Een werkrelatietoets. Deze toets beoordeelt of iemand in vrijheid kan werken. De criteria zouden lichter zijn dan de huidige beoordelingscriteria.
- Sectorale rechtsvermoedens. Per sector kunnen andere vermoedens gelden.
Het coalitieakkoord zegt dat de Zelfstandigenwet "zo snel mogelijk" wordt ingevoerd. Maar het akkoord zegt niet of de inhoud van het initiatiefwetsvoorstel ongewijzigd wordt overgenomen.
Voorzichtige aandachtspunten:
- Volg de wetgevingstrajecten rond het rechtsvermoeden van werknemerschap en de Zelfstandigenwet. Dit zijn de onderdelen die het kabinet expliciet noemt als volgende stappen.
- Houd rekening met "sectorale rechtsvermoedens" als begrip. Het akkoord noemt dat dit onderdeel wordt meegenomen. Het akkoord zegt niet voor welke sectoren dit gaat gelden.
- Maak afspraken in de samenwerking helder en consistent. Niet omdat het akkoord nieuwe contractregels noemt (dat doet het niet), maar omdat het akkoord inzet op meer duidelijkheid rond arbeidsrelaties via nieuwe wetgeving.
- Bespreek het onderwerp tijdig met betrokkenen (muziekschool/opdrachtgever en zzp-docent), zeker zodra er concrete wetsvoorstellen liggen.
- Let ook op het BAZ-traject. Het akkoord zegt dat de behandeling van de wet Basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen wordt voortgezet, met een opt-out voor private verzekering. Het coalitieakkoord zegt niet hoe dit praktisch wordt vormgegeven.
Samenvatting
In het Coalitieakkoord 2026-2030 staat dat het kabinet schijnzelfstandigheid wil aanpakken en zelfstandigen "ruimte en duidelijkheid" wil geven. De route die het kabinet noemt: het opsplitsen van de conceptwet Vbar, het invoeren van een rechtsvermoeden van werknemerschap, en het zo snel mogelijk (gefaseerd) invoeren van een nieuwe Zelfstandigenwet. Hierbij worden sectorale rechtsvermoedens en een toetsingscommissie meegenomen. Ook wil het kabinet de behandeling van de BAZ voortzetten met een opt-out om privaat te verzekeren.
En nu? De huidige situatie
Het coalitieakkoord beschrijft plannen voor de toekomst. Op dit moment geldt nog gewoon de Wet DBA. De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer op schijnzelfstandigheid. Dat betekent dat opdrachtgevers en zzp'ers nu al verantwoordelijk zijn voor een correcte arbeidsrelatie.
De plannen uit het coalitieakkoord veranderen daar voorlopig niets aan. Zolang de nieuwe wetgeving (zoals de Zelfstandigenwet) niet is ingevoerd, blijft de huidige situatie van kracht.
Disclaimer: Dit artikel is een uitleg van wat er in het coalitieakkoord staat en is geen juridisch advies.
Bron: Coalitieakkoord 2026-2030 (D66, VVD, CDA), 30 januari 2026, passages over "Ruimte voor zzp'ers" en "Zelfstandig werkenden".
